______________________________________

           Zuid-Afrika        

______________________________________

Johannesburg / Pretoria / Panorama Route / Kruger NP / Swaziland / Hluhluwe-Imfolozi Game Reserve / iSimangaliso Wetland Park  (St. Lucia) / Drakensbergen / Soweto

Voordat ik aan het reisverslag begin is een beknopte geschiedenis van Zuid-Afrika wel op z'n plaats. Bij voorgaande reizen heb ik dit niet gedaan en ik wil er ook geen gewoonte van maken. De voorkennis over de geschiedenis van Zuid-Afrika heeft mijn reis echter extra speciaal gemaakt. Zuid-Afrika heeft in mijn ogen een zeer boeiende, soms schrikwekkende en unieke geschiedenis die het land gemaakt heeft tot wat het nu is.

Meer dan 2 miljoen jaar geleden leefden er al mensen in het gebied, zij waren jagers en verzamelaars. Ze trokken weer weg en rond het jaar 200 kwamen de San, ook wel Khoikhoi, Bosjesmannen of Hottentotten genoemd, naar het gebied. Zij worden vaak gezien als de eerste bewoners van het gebied. Langzamerhand kwamen meerdere volkeren naar het gebied, de voorouders van de latere Xhosa en Zulu's.

Vanaf de vijftiende eeuw varen de Portugezen tijdens hun ontdekkingsreizen om de Kaap. De Nederlanders volgen en maken op de Kaap een vaste verversingsplaats van voedsel en water. De VOC stuurt Jan van Riebeeck om dit te verwezenlijken. De naam Kaap de Goede Hoop ontstaat. Na 1657 vestigen ook boerengezinnen en anderen zich permanent op de Kaap. Er volgen ook Duitsers en Fransen en er ontstaat een Afrikanervolk. De Afrikaners hebben meer ruimte nodig en de Khoisan trekt zich steeds verder terug. Dan vestigen de Afrikaners zich op het gebied van de Xhosa en Zulu's en ontstaan er kafferoorlogen tussen de volkeren. De gouverneur van de VOC had de macht op de Kaap en het kwam vaak tot een botsing met de Afrikaners die zich daar permanent gevestigd hadden. De Afrikaners lieten zich met een soort van onafhankelijke constitutie direct onder het gezag van de Nederlandse Republiek plaatsen, totdat de Britten de Kaap in 1795 bezetten. De VOC had zich toen al teruggetrokken van de Kaap. De Britten verloren de Kaap nog even aan de Bataafse Republiek, maar kreeg het gebied in 1814 permanent in hun bezit.  

De Afrikaners konden zich niet goed schikken naar het bepalende regime van de Britten en er kwamen eind 19e eeuw steeds meer conflicten, ook met de Zulu's die hard oprukten. De Boeren waren erg tegen de Britse bepaling dat onderwijs in het vervolg in het Engels moest worden gegeven. Na opnieuw een oorlog met de Xhosa trokken grote groepen Boeren uit het gebied weg naar het onbevolkte oosten en noorden. Deze mensen werden Voortrekkers genoemd. De Voortrekkers strijden met de Zulu's bij de Slag bij de Bloedrivier om land en vestigen zich daarna permanent in dit gebied wat Natalia wordt genoemd. De Boerenrepublieken Transvaal (1852) en Oranje Vrijstaat (1854) ontstaan. Uiteindelijk ontstond in 1877 de Zuid-Afrikaanse Republiek. De Britten annexeerden Zululand en wilden de posities van de zwarte volkeren verbeteren. De Boeren kwamen hiertegen in opstand en de Eerste Boerenoorlog was een feit.

  De Britten werden verslagen en in 1881 kregen de Boeren Transvaal terug en werd Paul Kruger de president van de Boeren. In 1886 werd goud gevonden bij Witwatersrand, het gebied van de Boeren en werd ipv de Kaap nu Johannesburg economisch gezien het middelpunt van dit gebied. De Britten verloren meer en meer het gezag en verklaarden de Boeren in 1899 opnieuw de oorlog. Oranje Vrijstaat en Transvaal kwamen onder Brits gezag te staan en Kruger ging in ballingschap naar Europa. Hij bracht veel tijd van zijn ballingschap in Nederland door.

In 1910 verenigden de vele Republieken zich in de Unie van Zuid-Afrika, met Botha als leider. De positie van de niet-blanke volkeren werd steeds slechter. Botha en de Suid-Afrikaanse Party wilden dat er meer gelijkheid kwam. Tegenstanders van het Britse regime en het streven naar gelijkheid richtten de Nasionale Party op een afsplitsing van de SAP. De niet-blanke volkeren richten de ANC op, het African National Congres. In de Eerste Wereldoorlog steunde Botha Groot-BrittanniŽ.

Na de Eerste Wereldoorlog werd Zuidwest Afrika, waar de Duitsers zich gevestigd hadden, o.a. het huidige NamibiŽ een mandaat gebied van de Unie. Na Botha volgde Jan Smuts hem op en zijn opvolger werd de leider van de Nasionale Party Jan Hertzog. Die voerde het Afrikaans als officiŽle tweede taal van de Unie in. Hij wilde minder afhankelijkheid van Groot-BrittanniŽ en minder vrijheden voor niet-blanken. De Tweede Wereldoorlog brak uit en Zuid-Afrika speelde een rol in deze oorlog in o.a. EthiopiŽ en ItaliŽ. Smuts die opnieuw de leider van de Unie van Zuid-Afrika was geworden werd in 1948 verslagen door Malan, die met zijn herenigde Nasionale Party de Apartheid invoerde. Hij wilde de zwarte bevolkingsgroepen in gescheiden woongebieden onderbrengen zodat zij hun eigen cultuur konden blijven vormen, met hun eigen identiteit. Pas in 1952 ging de ANC hier tegenin.

Onder Strijdom en Verwoerd werden de zwarte bevolkingsgroepen meer en meer benadeeld. Niet-blanken werden geweerd uit het bestuur en de blanken kregen steeds meer macht. In 1961 riepen de blanken Zuid-Afrika uit als een onafhankelijke republiek en maakte het zich los van Groot-BrittanniŽ. De zwarte bevolking moest volgens de pasjeswet pasjes bij zich gaan dragen, wat op groot verzet stuitte. Bij dit verzet vielen vele niet-blanke doden. Het PAC (Pan-African Congres) en de ANC richtten ondergrondse militaire groepen op die tegen dit Apartheidsregime in opstand kwamen. Belangrijke leiders van deze groepen als Nelson Mandela en Walter Sisulu werden in 1962 gevangen genomen en in 1964 in een gevangenis op een eiland ondergebracht. Het bekende Robbeneiland waar Nelson Mandela tot 17 maart 1992 gevangen bleef. Verwoerd werd in 1966 vermoord. Vorster wordt zijn opvolger. Begin jaren '70 wordt de Black Consciousness Movement van Steve Biko opgericht. Tijdens een demonstratie in Soweto tegen de invoering van het Afrikaans als lestaal op de scholen vallen er bij ongeregeldheden meer dan 1000 doden (hier kom ik later in mijn verslag op terug). Na de dood van Biko die overleed aan verwondingen die hij op liep in een politiecel komt het in 1977 weer tot ongeregeldheden. De rest van de wereld roept een wapenboycot uit.  

In 1978 volgt een nieuwe Botha Vorster op als president. Hij geeft middenklasse kleurlingen wat meer vrijheden. Hij probeert de ANC wat te ontmantelen. De positie van de niet-blanke bevolking verbetert nauwelijks. Wel komt er steeds meer tegenstand tegen het Apartheidsregime. Ook vanuit het buitenland komen er steeds meer economische sancties. Bij de langzame afschaffing van de Apartheid komt het nog regelmatig tot gewelddadigheden en de noodtoestand wordt uitgeroepen. Zuid-Afrika wordt halverwege de jaren '80 als het ware een politiestaat.

In 1989 volgt leider van de Nasionale Party, Frederik Willem de Klerk, Botha op. De meeste Apartheidswetten werden afgeschaft en de PAC en NAC werden weer toegestaan als politieke partijen. NamibiŽ werd in 1990 weer een onafhankelijke staat. In 1992 komt Nelson Mandela vrij. Bijna alle blanken staan op dit moment ok niet meer achter de Apartheid, maar toch komt het niet tot een overeenkomst tussen de verschillende partijen, de Zulupartij IFP, de ANC en de Nasionale Party en breken er weer ongeregeldheden uit. Wel worden de olieboycot en de sportboycot opgeheven.

  In 1993 krijgen Mandela en De Klerk beide de nobelprijs voor de vrede. In april 1994 worden de eerste democratische verkiezingen van Zuid-Afrika gehouden en de dan 76 jarige Nelson Mandela wordt gekozen als de eerste zwarte president van het land. Mbeki en De Klerk worden vicepresidenten. In 1999 stelt Mandela zich niet herkiesbaar en Mbeki volgt hem op. Aartsbisschop Desmond Tutu leidt vanaf 1996 de Waarheids- en Verzoeningscommissie. Deze commissie doet onderzoek naar de mensenrechten tijdens het Apartheidsregime. Apartheid leiders, maar ook PAC en ANC leiders biechten hier op hoe zij deze rechten hebben geschaad, zonder daarbij veroordeeld te worden. In 2004 wordt Mbeki herkozen. Vicepresident  Jacob Zuma komt meerdere malen in opspraak. Vanwege vermeende fraude, corruptie en verkrachting. Het land wordt herverdeeld en achtergestelde bevolkingsgroepen krijgen land terug. Op 5 december 2014, slechts 7 maanden voor mijn reis overlijdt Nelson Mandela op 95 jarige leeftijd. In mei 1914 wordt Jacob Zuma ondanks de vele keren dat hij in opspraak kwam president voor het ANC.

Johannesburg

Na een nachtvlucht met Lufthansa via Frankfurt naar Johannesburg komen wij vroeg in de ochtend in Johannesburg aan. Er is geen tijdsverschil met Nederland dus we hoeven niet om te schakelen. Het gaat voor Afrikaanse begrippen best vlot bij de paspoortcontrole, het duurt wat langer bij het ophalen van de bagage. We zijn naar Johannesburg gevlogen in een Airbus A380, het grootste passagiersvliegtuig ter wereld en daar komt heel veel bagage uit. Uiteindelijk heb ik mijn bagage en kan ik me gaan melden bij reisleider Tjitte Wever van Fox. Het is een Zuid-Afrikaan van Friese afkomst. Hij heeft al veel ervaring met het begeleiden van groepen en spreekt Nederlands met een accent. Het Nederlands heeft hij zichzelf geleerd, omdat is gebleken dat hij zijn groepen met Nederlanders beter kan begeleiden in het Nederlands dan in het Afrikaans wat ondanks een grote gelijkenis met het Nederlands voor Nederlanders toch nog moeilijk te verstaan is.

Met een grote touringcar van Megacoach worden we opgehaald. Onze chauffeur heet Andrť. De groep is gemÍleerd, een aantal gezinnen, wat duo's en een paar enkelingen, waaronder ik. Ook de leeftijden lopen uiteen. Zelfs na de gebroken nacht in het vliegtuig zit de stemming er al goed in. Iedereen is enthousiast over wat we allemaal gaan zien. Voor een aantal is dit een eerste verre reis, voor bijna iedereen de eerste Afrikareis. Het is mijn zesde reis naar Afrika, ik blijf terug komen. Op safari gaan blijft iets speciaals. En op Kaapstad na heb ik van dit land nog niets gezien.

We vertrekken vanaf het vliegveld voor een rondrit door Johannesburg. Het is buiten nog wat frisjes, 11 ˚C, maar het zonnetje schijnt al lekker. We zullen eraan moeten wennen dat het hier flink koud kan zijn, het is tenslotte winter. We rijden naar het Carlton Center. Een groot kantoren- en winkelcomplex. Vanaf de 50e verdieping van dit 222 meter hoge gebouw heb je hier een goed uitzicht over alle kanten van de stad. Het Carlton Center is een van de hoogste gebouwen van de stad.

 

Hierna rijden we verder door de stad. Op straat zie je veel meer gekleurde mensen dan blanken. Komt dit omdat je vooral de arme bevolking op straat ziet? Nee. De verhouding tussen gekleurd en blank is als volgt, 80 % van de bevolking is gekleurd en slechts 20 % is blank. Het klopt dus dat je op straat vooral gekleurde mensen zie lopen. Het is zondag, dus het is niet erg druk in het zakelijke centrum van de stad. Het verkeer vind ik vergeleken met andere Afrikaanse hoofdsteden niet zo hectisch. We rijden langs het Africa Museum en over de Nelson Mandela Bridge Deze 284 meter lange brug werd op 20 juli 2003 geopend door Nelson Mandela zelf. Verder valt er in de stad niet zoveel moois te zien.

  En dus rijden we door naar het Zulu Nyala Country Manor hotel aan de buitenkant van de stad. Het is een mooi hotel met een grote tuin en allemaal verschillende gebouwtjes met kamers verspreid over het terrein. Hier lunchen we eerst en daarna installeer ik me heerlijk op een terras in de zon. Onder het terras, wat iets op hoogte ligt, lopen zebra's, blesbokken en nyala's. Deze dieren zijn wild, maar door ze bij te voederen worden deze dieren naar de omgeving van het hotel gelokt. Er is ook een waterbak waar de dieren uit kunnen drinken. Roofdieren zijn er in deze omgeving niet dus het is er veilig voor hen. 's Avonds lopen deze dieren gewoon over het terrein van de lodge. Een heerlijke plek om de reis te beginnen.

Als de zon onder is wordt het toch plots weer erg koud en trekt iedereen weer warme kleren aan. De temperatuur gaat richting het vriespunt. De kachel in mijn kamer werkt niet, dus ben ik blij dat ik tijdens het diner even kan opwarmen. Ik vraag of er iemand naar de verwarming wil komen kijken. Men krijgt de verwarming niet aan de praat en dus verhuis ik naar een andere kamer. Ook de verwarming op deze kamer verwarmt de ruimte nauwelijks en ik blijf de hele nacht koud. Het is niet anders. Welkom in winters Zuid-Afrika.

Pretoria

Op de tweede dag vertrekken we om 8:00 uur. Voor die tijd staat er en heerlijk ontbijtbuffet voor ons klaar. We rijden over een prima geasfalteerde snelweg naar Pretoria, de hoofdstad van Zuid-Afrika. Het valt op dat er hier veel dure, grote auto's rijden. De provincie Gauteng waar we nu doorheen rijden is een van de rijkste provincies van het land. Als we de stad binnen rijden zien we op een heuvel het Voortrekker Monument al staan. Pretoria is een nette stad. Vanwege de vele jaccaranda's die hier groeien wordt het ook wel de 'jaccaranda stad' genoemd. We rijden eerst naar het Kruger House. Hier woonde vanaf 1884 de president van de Zuid-Afrikaanse Republiek (ZAR), Paul Kruger.

Kruger was getrouwd en kreeg 16 kinderen. Hij was vanuit Kaapstad met de Voortrekker leider Potgieter naar Transvaal gekomen. De Voortrekkers waren de blanke Afrikaners van de Kaap, die zich niet wilden schikken naar het regime van de Britten, die de macht op de Kaap hadden overgenomen. Na de eerste Boerenoorlog (1880-1881) tegen de Britten werd hij president. Tijdens een tweede Boerenoorlog (1899-1902), waarin veel Boeren, maar nog meer Boerenvrouwen en hun kinderen stierven (in concentratiekampen) vertrok Paul Kruger naar Europa, waar hij tot zijn dood in 1904 bleef. Het Kruger House is nu een museum, het is gemeubileerd met meubelen uit die periode, maar er zijn maar heel weinig stukken die oorspronkelijk van de Krugers zijn geweest.  

Het Kruger House was het eerste huis in Pretoria met elektriciteit en telefoon. In de bijgebouwen zie je zijn jeugd en de tijd in ballingschap in Europa in kaart gebracht. Ook zie je achterin de tuin een wagon van de spoorlijn die Kruger liet aanleggen van Pretoria naar Maputo (Mozambique), zodat handel en bevoorrading niet hoefde te gaan via de Kaapkolonie, die nog steeds werd bestuurd door de Britten.

 

 

Hierna rijden we naar het Voortrekker Monument, waarvan de bouw 11 jaar duurde en wat in 1949 werd voltooid. Het Monument werd ontworpen door architect Gerard Moerdijk en werd gebouwd ter ere van de 100e verjaardag van de Grote Trek door de Boeren. Het is een erg groot monument. Het is 40 meter hoog, is 40 meter breed en ook 40 meter lang en is gebouwd op een heuvel, waardoor je het al van verre ziet staan. Voor het monument staat een bronzen beeld van een moeder met kinderen, wat symbool staat voor de kracht en moed van de Voortrekker vrouwen. Op de hoeken van het gebouw zijn standbeelden van de Voortrekker leiders Andries Pretorius, Piet Retief, Hendrik Potgieter uitgehouwen. Het vierde standbeeld is van een onbekende Voortrekker leider die symbool staat voor alle andere Voortrekker leiders. Binnen zie je langs de muren de hele geschiedenis van de Voortrekkers uit marmer gehouwen. Het is de grootste fries in de wereld en bestaat uit 27 panelen. Als je naar beneden kijkt zie je een gedenksteen met daarop de tekst 'Ons vir jou Suid-Afrika'. Door het raam in de koepel schijnt ieder jaar op 16 december om precies 12 uur een zonnestraal naar binnen die precies deze woorden beschijnt. 16 December 1838 was de dag van de Slag bij de Bloedrivier, een strijd tussen de Zulu's en de Voortrekkers, waarbij de Voortrekkers sterk in de minderheid waren. Het was een ongelijke strijd. De Voortrekkers beschermden zichzelf door een kring van 64 ossenwagens om hun onderkomen heen te maken. Rondom het Voortrekker Monument zijn in een stenen muur 64 uit graniet gehouwen ossenwagens achter elkaar geplaatst als symbool voor de Slag bij de Bloedrivier.

Als je in het Voortrekker Monument de trap of de lift naar boven neemt kun je vanuit de koepel bijna 40 meter de diepte in kijken naar de gedenksteen. De koepel heeft van binnen een blauwe gloed, waardoor je je in de lucht waant. Als je de trap naar beneden neemt kun je om de gedenksteen heen lopen. Hier zie je langs de wanden de geschiedenis van de Voortrekkers nogmaals, maar dit keer geheel geborduurd.

  Nadat we rustig de tijd hebben gehad om het monument te bekijken rijden we naar de Union Buildings waar het kantoor van Nelson Mandela was en waar hij in 1994 beŽdigd werd als eerste democratisch gekozen president van het land. Het gebouw is voor velen het symbool van deze nieuwe democratie. Voor het 275 meter brede gebouw staat op de trappen die ervoor liggen een groot standbeeld van Nelson Mandela. Het beeld is 9 meter hoog en staat er sinds 16 december 2013. Het is alsof hij de stad die onderaan de trappen ligt omarmt. Vanuit de terrastuinen die voor het gebouw liggen heb je een prachtig uitzicht over de stad.

Er lopen hier veel Zuid-Afrikanen rond die foto's maken. Het is voor hen duidelijk een bijzondere plek. Velen willen met het standbeeld van Mandela op de foto. Anderen komen hier niet om de plek te bezichtigen maar lopen hier wat rond, omdat ze geen werk hebben. Ik raak in gesprek met twee jonge mannen die op zoek zijn naar werk. Het is een mooie plek om rond te hangen, maar geen plek waar je werk vindt lijkt mij. Het werkloosheidcijfer van Zuid-Afrika ligt rond de 25%, maar dit is aan de lage kant. Waarschijnlijk zijn er veel meer werklozen. Ik ben blij dat ik de dag van die twee jongemannen wat heb kunnen vullen met een kort gesprekje en wat interesse en voel me tegelijkertijd wat opgelaten over de tegenstelling tussen hen en mij, ik met mijn goede baan en mijn rijkdom waardoor ik zo'n mooie reis naar hun land kan maken.

Hierna rijden we door naar Graskop. We lunchen in de openlucht bij het tankstation Alzu Petroport aan de N4, waar je vanaf een terras neushoorns, zebra's en andere dieren bij een waterpoel en een voederbak kunt zien eten en drinken. Bij de neushoorns zijn de hoorns al uit voorzorg weggehaald om ze tegen stropen te beschermen. We rijden langs kale velden met weinig mooie uitzichten. Her en der zie je plaatsen waar steenkolen worden gewonnen, of waar uit steenkolen olie wordt gemaakt. Het laatste stuk is interessanter, hier rijden we over heuvels en bergen, maar inmiddels is het dan al donker. Het is hier al vroeg donker want het is winter. Graskop ligt in de provincie Mpumalanga. Het ligt op de rand van het plateau van het Hoogland van de Drakensbergen. Na aankomst in het Graskop Hotel installeren we ons op de kamers. Elke kamer is door een andere kunstenaar in een bepaalde stijl ingericht. Zo is er een compleet roze kamer, is er een kamer waar van kledinghangers allerlei accessoires zijn gemaakt en ikzelf overnacht in een kamer met pijlen als thema. Het pijlenthema is tot in de kleinste details doorgevoerd. We eten die avond in het restaurant van het hotel, ook al is het in Graskop ook mogelijk om bij een ander restaurant te gaan eten.

Panorama Route

Op deze dag vertrekken we om negen uur om de Panorama Route te gaan rijden. Deze route heet zo vanwege de mooie panorama's die je hebt over het Laagland vanaf de plateaurand. Het is nog redelijk fris als  we vertrekken, maar gelukkig komt het zonnetje er even later door. Als we bij Bourke's Luck Potholes arriveren is het al heerlijk weer. De kleuren zijn er in het zonnetje erg mooi. De Potholes liggen in de diepte in een smalle kloof op een plek waar de rivier de Treur overgaat in de rivier de Blyde. De naam komt van een goudzoeker die land claimde in de buurt van de Potholes. Hij dacht er veel goud te kunnen vinden, maar heeft er nooit veel goud gevonden, dus zo gelukkig was hij niet. Aangezien het winter is valt er weinig regen en stroomt er dus ook niet zoveel water in de Potholes. Het water kabbelt hier langzaam over kleine watervalletjes en stort dan ineens naar beneden in de Potholes. Het is er prachtig mooi en vanwege het winterseizoen ook niet druk met toeristen.

Verderop vind je de Blyde River Canyon, na de Grand Canyon en de Fish River Canyon de derde grootste canyon van de wereld. Bij deze Canyon heb je een mooi uitzicht op de rotsformatie The Three Rondavels. Vanaf het viewpoint heb je een mooi uitzicht op deze rotsformatie en over de Canyon. Helaas is het niet helemaal helder en hebben we slechts een schier zicht op de Rondavels. We rijden hierna weer een stukje terug naar de Lisbon Falls, twee mooie watervallen die vlak naast elkaar liggen en een wat kleinere waterval aan de andere kant van het uitkijkpunt. Dan rijden we naar Wonderview, met 1730 meter het hoogste punt op deze route. Je hebt hier een mooi uitzicht over de Blyde River Canyon, maar niet zo mooi als bij God's Window. Hier kun je bij helder weer heel ver kijken. Ook nu het wat minder helder was, is het uitzicht hier heel mooi. De vegetatie is hier ook heel bijzonder, met mooie grote bijzondere planten.

       

Rond lunchtijd zijn we weer terug in Graskop. De lunch kunnen we genieten in het hotel of een van de vele restaurantjes in het stadje. Na de lunch stappen we weer de  bus in om te vertrekken naar Pilgrim's Rest, een oud mijnstadje waar vroeger goud gedolven werd, totdat al het goud op was. Het stadje is nog in de oude staat bewaard gebleven. Het is als het ware een klein openluchtmuseum. In de oude gebouwen zijn souvenirstalletjes gevestigd. Er lopen jongetjes rond, gekleed in overalls. Ze verstoppen hier hun hoofd in en steken een bezemsteel door de mouwen, waardoor zij op vogelverschrikkers lijken. Voor een kleine fooi doen ze ook nog een klein dansje. Een klein jongetje vraagt om een bonbon. Ik heb alleen smintjes en hij krijgt er eentje van me. Ik heb ook nog Snelle Jelle in mijn tas zitten en ook daar krijgt hij een stukje van. Het smintje wordt uitgespuugd op straat, de Snelle Jelle peuzelt hij lekker op. Ook een stuk brood van een van de andere groepsleden wordt verorberd. We vragen ons af of hij echt honger heeft en arm is, of dat de mensen nog betrekkelijk veel geld hebben, omdat er veel toeristen komen. Terwijl hij zijn stukje brood oppeuzelt haalt hij een mobieltje uit zijn zak en gaat er mee zitten spelen. Dit is natuurlijk nog geen antwoord op de vraag of hij echt arm is, maar tot de allerarmsten van dit land behoort dit jongetje toch duidelijk niet.

Na ons bezoekje aan Pilgrim's Rest loopt de dag weer ten einde en is een ieder vrij om te eten waar hij/zij zelf wil.

Kruger NP

Vandaag rijden we naar het Kruger NP. We vertrekken om half negen en rijden eerst naar Hazyview. Wie wil winkelen wordt afgezet bij een groot winkelcentrum, maar ik besluit mee te gaan naar een koffieplantage voor de Sabie Coffee Valley Tour. De koffieplantage van Sabie Valley Coffee is niet erg groot. Het is een kleinschalig bedrijfje. In een grote tuin krijgen we uitleg over de Sabie Coffee. We zien koffiestruiken en zien hoe de koffiebonen uit de bes worden gehaald. We leren over de geschiedenis van de koffie. Koffie komt oorspronkelijk uit EthiopiŽ, waar geitenhoeders ontdekten dat geiten die de rode bessen van de koffieplanten aten meer energie kregen. In deze koffiebessen zit heel veel suiker en dat gaf de geiten hun energie.

  Men ging die bessen verzamelen en eten. Op een dag brandde er een schuur die vol lag met deze bessen af. Iemand at de verbrande boon die uit deze bessen kwam en ontdekte dat die een speciale smaak had. Men vond de verbrande bonen lekker en zo ontstond koffie. De Nederlanders en Arabieren zorgden voor de verspreiding ervan over de hele wereld. We zien hoe de koffiebonen gebrand worden. Koffie wordt tussen 24 en 30 minuten gebrand. De sterkte van de smaak en geur hangt af van de brandtijd. Hoe langer de koffiebonen gebrand worden, hoe meer cafeÔne er uit de boon onttrokken wordt. Toch zit in een kopje cappuccino meer cafeÔne dan in een mild kopje koffie. Dit komt doordat men voor een kopje koffie minder koffie gebruikt dan voor een kopje cappuccino. Na afloop van de tour, waarbij we slechts op een plek bleven en niet echt een tour kregen over de plantage, krijgen we een lekker kopje Sabie koffie en een heerlijk stukje chocoladetaart.

Vanuit Hazyview rijden we naar de Numbi Gate van het Kruger NP en rijden hierna met de grote bus een stukje door het park tot het Nkambeni Safari Camp. Al rijdend zien we hier al de eerste dieren. Wrattenzwijntjes, impala's, buffels en olifanten. In het Nkambeni kamp verblijven we in tenthuisjes met vaste bedden en zowel een binnendouche als een buitendouche. We komen hier vroeg in de middag aan en nemen eerst een duik in het mooi gelegen zwembad. Vanaf het zwembad heb je een mooi uitzicht over het Kruger Park. In de verte bij een waterpoel zien we nijlpaarden op de kant. Het water in het zwembad wordt slechts door de zon verwarmd. Op het heetst van de dag is het wel lekker om een duik te nemen, maar zodra de zon in kracht afneemt of weg is, is het geen aanrader om nog te gaan zwemmen. Nog even een late lunch en daarna maken we ons alweer klaar om te vertrekken.

Er staat een middag/avonddrive in Kruger NP op het programma. We vertrekken om 16:00 u. met dikke kleren aan, want als de zon weg is kan het al rijdend in een open safariauto erg koud worden. De handschoenen zitten in de tas, een muts ben ik vergeten, maar deze twee items zijn echt geen overbodige luxe, ondanks het dekentje wat in de jeep klaar ligt. We rijden eerst weer hetzelfde stuk wat we al gereden hebben terug naar de Numbigate en zien hier weer dezelfde dieren. Geen wrattenzwijntjes dit keer, maar wel heel veel kudu's en nog een aantal zebra's. Hierna rijden we wat sneller door naar een kopje (stenen heuvel) om daar bovenop te klimmen en nog net de zonsondergang te zien. Binnen een half uur gaat de zon hier onder, dat gaat heel snel en we hebben deze zonsondergang bijna gemist. Vanaf het kopje hebben we een mooi uitzicht over het park met de vele acaciabomen.

 

 

 

  Onderaan het koppie zijn tafels neergezet met drinken, chips en nootjes en hier houden we samen met de groepsleden uit de andere wagens een korte pauze. Hierna is het donker, trekken we de dekentjes over ons heen en maken we ons op voor de nightdrive. Op een gamedrive in het donker is de sfeer anders dan overdag. Je ziet slechts wat er in het schijnsel van een grote lamp verschijnt. Je moet geluk hebben dat je de dieren spot. Onze gids is goed en weet veel, maar veel zien we niet. We zien een mooie uil in een boom, we zien wat antilopensoorten en olifanten. We horen via de portofoon dat een andere wagen een luipaard heeft gezien, maar dat ze het luipaard ook weer kwijt zijn. We rijden nog wel naar deze plek toe, rijden er een paar keer heen en weer, maar zien helaas geen luipaard. Dan zit de tijd erop en worden we weer naar Nkambeni gebracht.

In Nkambeni staat er een uitgebreid buffet klaar en dineren we terwijl we onderling de ervaringen van deze eerste gamedrive met de groepsgenoten uit de andere terreinwagens uitwisselen. We hebben allemaal genoten van deze eerste safari. Het afrekenen gaat wat onhandig. Nadat we betaald hebben loopt de serveerster weg met het geld om bij de bar het wisselgeld te halen. De serveerster komt bij een ander stel terug en zegt dat er te weinig geld is betaald, waarschijnlijk hebben zij zich vergist en gedacht dat het een briefje van 100 was, terwijl het een briefje van 10 rand was. Ze laat het hen zien. Ik denk nog: "Dit kun je wel zeggen, maar je bent met het geld weggelopen, dus wie zegt dat je het niet hebt omgewisseld?"  Het briefje van 100 is blauw en het briefje van 10 is groen, de kleur is behoorlijk verschillend, dus vergissen is mogelijk maar niet heel waarschijnlijk. Hij denkt echter dat hij zich vergist heeft en betaalt extra. Ik hoef geen wisselgeld terug en vertrek naar mijn kamer. Die nacht hoor ik de geluiden van de nijlpaarden in de verte. Dit is Afrika. Heerlijk!!!

De volgende ochtend vertellen twee groepsgenoten dat de serveerster de vorige avond nog is teruggekomen om mij te zoeken. Ook ik zou te weinig betaald hebben, waarschijnlijk had ik me ook vergist tussen een briefje van 100 en een briefje van 10 rand. Ze hadden gezegd dat ik de dag erna wel weer in het restaurant zou zijn, maar ze was nogal stellig geweest dat het die dag betaald moest worden en zij hadden haar een extra 100 rand voor mij gegeven. de 10 rand die ze dan terug hadden moeten krijgen hadden ze niet terug gehad. Ik weet zeker dat ik voldoende heb betaald. De briefjes houdt ik per coupures gescheiden. Ik heb de vorige avond het bedrag op tafel uitgelegd en na geteld waar de serveerster overigens bij was. Daarna heb ik de biljetten in een waaier op het mapje met de rekening aan de serveerster gegeven, waardoor het volle bedrag in 1 blik zichtbaar was en zij had niks gezegd. Ik heb het bedrag zelf wel twee keer zien liggen en gecontroleerd en weet zeker dat ik me niet vergist heb. Daarnaast vind ik het erg vreemd dat dit twee keer aan dezelfde tafel gebeurt. Ik voel me bedonderd. Ik heb voldoende fooi gegeven. Ik wil absoluut minder bedeelde mensen zoals serveersters in Afrika niet tekort doen, maar ik wil me ook niet laten bedonderen en vind wel dat ik hier werk van moet maken. Een bewijs heb ik niet, maar ik vind wel dat de manager het moet weten. Ik vertel het aan de reisleider en hij zal met de eigenaar spreken. Met een vervelend gevoel begint voor mij om half zeven deze daydrive naar het Kruger NP.

Ik ben gewend op 'sochtends vlak na zonsopkomst en 's middags de laatste uren voor zonsondergang op gamedrive te gaan. Dan zijn de dieren het actiefst. Slechts in de Serengeti en de Ngorongoro krater heb ik eerder een daydrive gedaan. Na een tijdje rijden door Kruger wordt mij al snel duidelijk waarom hier is gekozen voor een daydrive. In het deel waar we eerst doorheen rijden is de vegetatie redelijk dicht. Dieren spotten is dan wat moeilijker. Pas na en tijdje rijden wordt de omgeving wat afwisselender en wanneer je alleen een ochtend- of middagdrive had gedaan had je dit in mijn ogen mooiere deel van het park niet kunnen zien. We zien veel giraffen, impala's, een aantal zebra's, buffels, een paar olifanten, waterbokken, kudu's, een duiker en een bushbuck.

 

 

 

 

  We zijn nog niet eens zo lang aan het rijden als we plots vlak naast de weg twee witte neushoorns zien. Op al mijn reizen naar Afrika heb ik nog maar heel weinig neushoorns gezien en telkens heel ver weg. In Zuid-Afrika leven relatief gezien nog vrij veel neushoorns en ik had al gehoopt deze prachtige dieren eens van dichtbij te mogen aanschouwen. Als wij met de auto blijven staan lopen ze wel iets verder van de weg af, maar we kunnen ze heel goed zien. Mijn dag kan al niet meer stuk. Even later zien we in het hoge gras in de berm van de weg nog een hyenapup liggen. Wat een prachtige dag tot zover. We zoeken ook nog even naar twee cheetahs (jachtluipaarden) die door andere auto's zijn gezien. Even later horen we dat een andere wagen op de weg richting de cheetahs een luipaard heeft gezien. Helaas kunnen wij geen katachtigen vinden.

 

   

   

Ik ben gewend om 's ochtends vlak na zonsopkomst en  We zijn nog niet eens zo Het is tijd voor een koffiestop. Die houden we bij het Skukuza Camp. Hier trekken we de warme kleding weer uit die we die ochtend hadden aangetrokken. De temperatuur is inmiddels heel aangenaam. Onze gids IsraŽl wil weer snel op pad. Tijdens de koffiestop heeft hij van andere gidsen gehoord dat er ergens leeuwen gespot zijn. Wij rijden er 'Ferrari Safari' naartoe, maar de leeuwinnen blijken slecht te zien. Ze liggen aan de overkant van een rivier op een zandbank. Aan onze kant van de rivier is veel begroeiing en de beste open plekken zijn al bezet door andere safariauto's. Dan hoort IsraŽl dat er een stukje verderop weer cheetahs zijn gespot. Hij rijdt er snel heen, maar we zijn net te laat. Alle auto's die daar staan zijn aan het keren. IsraŽl baalt, we vissen steeds achter het net. Als we bij de leeuwinnen terug komen loopt er eentje net achter de wortels van een grote omgevallen boom en gaat daar in de schaduw liggen. De andere leeuwin ligt er al. Ze vallen bijna niet meer te zien. Weer pech. We zien nog wel een kleine kudde olifanten de weg oversteken. Dan rijden we langzaam richting de plek waar we zullen lunchen. We zien nog een aantal keren olifanten. Een grote stier wil precies de weg oversteken waar wij geparkeerd staan. Hij komt recht op ons af lopen. IsraŽl geeft hem ruimte en achter onze wagen steekt hij over. Ergens middenin het park staan onder een grote boom een aantal grote houten picknicktafels. Er zijn een aantal mensen die daar voor ons naartoe zijn gereden en er een heerlijk lunchbuffet hebben klaargemaakt. De andere auto's komen er ook en we vergelijken weer onze ervaringen tijdens het eerste deel van de dag.

 

 

Na de lunch wil IsraŽl ons toch nog heel graag een katachtige laten zien. Veel dieren laten zich niet zien op dit deel van de dag. Het is te warm. We rijden naar een gebied met veel kopjes. Ik weet uit ervaring dat dit een goede omgeving zou zijn om een luipaard te spotten, maar we zien niks. Een aantal kudu's en impala's, maar daar blijft het bij. Als we weer in een ander gebied rijden hoort Israel via de portofoon dat zijn collega op de plek waar wij daarvoor nog waren wťl een luipaard heeft gespot. We rijden er 'Ferrari Safari' naartoe en daar staan al twee auto's met groepsgenoten. Hij blijkt op een schaduwplek tussen de rotsen in te liggen, we zien alleen zijn kop. Wat een prachtig beest is het. Hij gaat op zijn rug liggen. Steekt zijn poot omhoog en gaapt een aantal keren. Volgens IsraŽl is dat een teken dat hij waarschijnlijk op gaat staan en dat is inderdaad zo. Hij gaat staan, strekt zich uit en gaat een stukje verder in de zon liggen. Ook daar ligt hij weer te gapen en even later staat hij weer op. Hij loopt over het kopje. Maakt een sierlijke sprong van de ene steen naar de andere steen en gaat dan weer heerlijk liggen op de rotsen. Daar blijft hij een tijdje liggen en dan staat hij nog een keer op om weer verder te lopen. Wat was dit mooi om te zien. Een luipaard zie je niet zo vaak en dan nog zo in beweging, dat is echt een prachtige bonus en een mooie afsluiter van de dag. Het is bijna tijd om weer naar huis te gaan en we rijden weer langzaam in de richting van het kamp.

   

   

Op Nkambeni Camp hoor ik van de reisleider dat de eigenaar graag wil weten om welke serveerster mijn klacht ging. Na een heerlijke douche in mijn openluchtbadkamer loop ik naar de lodge. Bij het hek dat om het kamp heen staat zie ik nog een aantal waterbokken lopen. Ik loop richting het hek en kan de kudde tot op een paar meter naderen. Als ze me opmerken lopen ze wel wat verder van het hek af, maar echt bedreigd voelen ze zich niet en ze blijven daar weer staan. Wat een heerlijke plek.  Als we aan tafel gaan zie ik de serveerster van de dag ervoor en ik besluit haar eerst zelf op haar actie aan te spreken. Ik zeg dat ik zeker weet dat ik het goede bedrag betaald heb en dat ik het geld wat mijn reisgenoten hebben gegeven graag weer van haar terug wil. Zij blijft bij haar verhaal en zegt dat de barman het ook gezien heeft. Ik wil met haar naar deze barman lopen en dan lopen we langs haar baas, de eigenaar. Ze spreekt hem zelf aan en vertelt dat ik te weinig heb betaald. Ik leg mijn kant van het verhaal uit. Ik zeg dat ik de biljetten per coupure gescheiden in mijn portemonnee bewaar, ik het op tafel uitgelegd heb en het bovenop het mapje uitgewaaierd aan haar heb gegeven. Zij blijft bij haar verhaal. De eigenaar vraagt of zij zich vergist kan hebben. Zij zegt nee. Hij vraagt het aan mij, ik zeg dat ik niks met zekerheid kan zeggen, maar dat ik er wel stellig van overtuigd ben dat ik het juiste bedrag heb betaald. Hij wijst haar op het feit dat zij nooit bij de klant vandaan mag gaan wanneer het bedrag niet klopt. Ik vertel haar ook dat zij dan dit probleem niet had gehad. de eigenaar stelt voor het bedrag van 100 rand te delen. Het gaat om slechts Ä7,- en ze ontkent zo stellig en wanneer ze me wel bedonderd heeft zal ze het geld wel heel hard nodig hebben hoop ik, dus ik vertel hem dat ik het hier maar bij wil laten. Eigenlijk had ik het correcter gevonden als hij gewoon met die 100 rand over de brug was gekomen. Ik ga er nog steeds vanuit dat zij niet eerlijk was en door dit aan te kaarten bewijs ik hem en andere toeristen die in zijn kamp volgen een dienst. Maar ik wil me daar verder niet druk om maken. Als zij weer aan het werk is spreekt de eigenaar nog even met mij na. Hij vertelt dat zij naar zijn idee een van zijn betere werknemers is, maar dat hij wel blij is dat ik naar hem toe ben gekomen en dat hij haar wel in de gaten zal houden. Ik vertel hem dat hij dat inderdaad het beste wel kan doen, want al zou ik mij vergist hebben, ze had hetzelfde verhaal al eerder aan de tafel gehouden. Daar schrok hij dan toch nog wel even van. We zijn goed uit elkaar gegaan, maar ik hield er toch een rotgevoel aan over. Tijdens het eten krijg ik een berichtje uit Nederland, er is een vliegtuig van Malaysian Airlines neergestort met heel veel Nederlanders aan boord boven de OekraÔne. Het lijkt erop alsof het vliegtuig is neergeschoten. Eerst dringt het nog niet helemaal tot me door, maar daarna komt het besef van wat er gebeurd is. Ik deel dit met mijn tafelgenoten en we hebben het er even over. Hoe kan dit gebeurd zijn? Wat betekent dit voor de wereld? Toch voelen wij in Zuid-Afrika op dat moment nog niet wat voor impact dit heeft op Nederland en de rest van de wereld.

Ik ga vroeg naar bed, want de wekker staat voor de volgende ochtend op 4:15 u. Om 5:15 zullen we worden opgehaald, maar het duurt ietsje langer en om half zes vertrekken we voor een gamewalk in het Kruger Park. We rijden met een safariauto eerst een eind het park in en daarna parkeert de gids de wagen. De gids is niet alleen er is nog iemand mee om de omgeving in de gaten te houden. Beide dragen ze een geweer. Voor mij is dit niet de eerste gamewalk, voor de anderen wel. Er wordt uitgelegd dat je in stilte achter elkaar in een 'straight line' moet lopen, dat je in geval van gevaar absoluut niet moet gaan rennen, maar stil moet blijven staan en dat je in alle gevallen heel secuur de aanwijzingen van de gids moet opvolgen. In uiterste noodzaak zal de gids op een dier dat aanvalt schieten. Hierna stappen we uit de auto. In het begin is het allemaal toch wel weer erg spannend. Het is maar de vraag of we dieren zullen zien zegt de gids, we moeten blij zijn met alles wat we zien, ook sporen etc. We hebben na een half uur lopen inderdaad nog geen zoogdieren gezien. Wel hebben we een mierennest in een boom gezien. Op het moment dat de gids er tegenaan tikt komen er duizenden kleine mieren uit het nest. De gids waarschuwt dat we uit moeten kijken dat we niet gebeten worden, want als er eentje bijt, dan bijten ze daarna allemaal. Dat lijkt me geen pretje.

  We stoppen bij een mesthoop van een neushoorn. Neushoorn mannetjes maken op verschillende plekken in het territorium zo'n mesthoop. Of eigenlijk is het meer een mestkuil. Het mannetje doet zijn behoefte altijd in het midden van zo'n kuil en verspreid de poep dan met zijn poten. Aan zijn poten komt dan zijn eigen geur en bij het lopen door zijn territorium geeft hij een duidelijk visitekaartje af. Vrouwtjes die in het territorium komen poepen op hun beurt om de mestkuil van het mannetje heen. We zien ook nog mest van andere dieren. We lopen een eindje een kopje op en we zien in de wijde omtrek geen zoogdieren. We lopen nog iets verder het kopje op en lopen langs een bosje. Op dat moment hoor ik vogels alarm slaan vlak achter het bosje. Dan staan we stil. Ik heb nog geen idee waarom en wat er te zien valt. De anderen gebaren en staan te kijken en dat zie ik het ook. Achter het bosje op zo'n 20 meter afstand staat een neushoorn. Een witte.

De zwarte neushoorn is zo zeldzaam, die zie je bijna nooit. We kijken tegen de zon in en het is heel moeilijk om de neushoorn goed te zien. De gids gebaart op een moment dat we foto's mogen maken. Wel blijven de gids en zijn helper erg alert. De neushoorn is ook heel alert. Hij kijkt om zich heen, luistert veel, draait zich om en loopt na een tijdje iets verder van ons weg. De gids vertelt dat wij erg in het nadeel waren. De neushoorn had de zon in de rug en dat was gunstig bij een aanval, maar doordat hij iets hoger stond dan wij kon hij ons niet goed lokaliseren. Hierna lopen we door naar een ander kopje. Op dit kopje pakt de gids wat snacks en pakjes drinken uit zijn tas. Ik neem een snickers en proef wat biltong. Biltong is een echte Afrikaanse snack. Het zijn reepjes gedroogd vlees. Het pakje drinken lest de dorst, het wordt alweer warmer. Na deze stop lopen we langzaam weer terug richting de auto. Onderweg zien we nog een groepje impala's die heel hard voor ons wegrennen. Bovenop een koppie vlak bij het Nkambeni Camp zien we nog een witte neushoorn staan. Hij lijkt vanaf boven naar ons te kijken, maar dat is zeer onwaarschijnlijk, want neushoorns zien erg slecht. Bij aankomst in Nkambeni wisselen we weer ervaringen uit. Alle groepen hebben op hun wandeling neushoorns gezien. We zijn allemaal erg enthousiast. Er staat een ontbijtbuffet voor ons klaar en na dit ontbijt stappen wij in de bus voor een rit naar Swaziland. In de bus houden we eerst een minuut stilte voor de slachtoffers van vlucht MH17. De baas van een van onze medereizigers en haar twee kinderen zaten in het vliegtuig. Er zaten ook Fox reizigers in die in tegenstelling tot ons hun vakantiebestemming nooit hebben bereikt. Die minuut stilte doet veel met me. Ik ben ook twee keer met Malaysian Airlines naar Kuala Lumpur gevlogen. Stel je voor.... Elke keer als ik vlieg ben ik weer blij als ik veilig aan kom,  het feit dat je kunt neerstorten passeert elke keer wel even mijn gedachten, ondanks dat ik weet dat het een van de veiligste manieren van reizen is. Maar neergeschoten worden, doordat je over een gebied vliegt waar oorlog heerst, dat geeft een andere dimensie aan dit ongeluk en aan reizen. Hoe moeten de nabestaanden dit ooit begrijpen? Hoe is dit voor mijn familie, die altijd maar moet accepteren dat ik naar verre oorden reis, maar zich nu misschien ook zorgen gaat maken om mijn terugreis en eventueel volgende reizen? Mijn reisgenoot huilt om zijn baas. Ik huil met hem mee, ik ken haar niet, maar zij staat voor mij symbool voor alle slachtoffers van deze vliegtuigramp.

Hoe erg het ook is, onze reis gaat gewoon verder. Via kranten (het staat ook in de Zuid-Afrikaanse kranten), skynews op tv en de NOS en NU.NL app volgen we de berichten over MH17, maar voor de rest raakt het door de belevenissen op onze reis op de achtergrond. We rijden bij Numbi het Kruger Park uit en rijden daarna om het park heen richting Swaziland. Bij een supermarkt stoppen we om iets voor de lunch te kopen. De lunch kunnen we in de bus nuttigen of op de volgende plek waar we zullen stoppen. Bij de supermarkt koop ik zeepjes en paracetamol. Bij een kantoorboekhandel kopen we nog pennen, potloden en schriften. In mijn tas zit al een zak vol ballonnen. Deze spulletjes zullen we tijdens de komende dagen weg gaan geven bij bezoeken aan dorpjes en een schooltje. We stoppen even later bij een andere gate van Kruger. De Crocodile Bridge Gate. Andrť rijdt ons over de brug en rijdt weer terug. Wij lopen over de brug weer terug. Vanaf de brug zien we krokodillen op de oever liggen. We zien een schildpadje in het water liggen en we zien een leguaan op de pijlers onder de brug. Dan wordt een van de medereizigers aangereden. De spiegel van een passerende auto raakt zijn arm, volgens de mensen die er getuige van waren reed de automobiliste veel te hard. Gelukkig was de verwonding niet heel ernstig, maar de reisleider vertelt later dat er in Zuid-Afrika veel te veel ongelukken gebeuren met voetgangers. Men houdt in het verkeer weinig rekening met voetgangers en voetgangers houden weinig rekening met automobilisten, ze lopen naast de snelweg zonder opzij te gaan als er verkeer passeert en steken soms vlak voor voertuigen over. Ook vertelt hij dat hij ondanks de naam nog bijna nooit zoveel krokodillen bij deze brug heeft gezien. Wij hebben geluk gehad.

Swaziland

Dan rijden we door naar de grens met Swaziland. Binnen 45 minuten hebben we allemaal een stempeltje in ons paspoort en mogen we het land in. Al snel wordt duidelijk dat Swaziland een heel ander land is dan Zuid-Afrika. Hier zie ik wel de voor mij zo bekende Afrikaanse straattaferelen. Veel mensen op straat, witte taxibusjes op een groot plein bij elkaar, stalletjes met fruit langs de weg, een schoenenpoetser op straat. Swaziland lijkt een armer land dan Zuid-Afrika. Hier logeren we weer op hoogte, op ruim 1300 meter, in het Foresters Arms Hotel in de buurt van de grote stad Mbabane, de bestuurlijke hoofdstad van Swaziland. Swaziland heeft ruim 950.000 inwoners en grenst in het oosten aan Mozambique en is voor de rest omsloten door Zuid-Afrika.  Swaziland heeft een eigen munteenheid waarvan de waarde gelijk is aan de Zuid-Afrikaanse rand. We kunnen hier gewoon met de ZAR betalen en krijgen ook weer ZAR terug. Ik heb nog eten over van de lunch en besluit die avond het diner over te slaan, nog even naar het nieuws te kijken op tv en vroeg te gaan slapen.

De volgende ochtend mogen we uitslapen. Het ontbijt is er heerlijk. Er staat een heel uitgebreid buffet. En wie wil er nou niet ontbijten met versgebakken brood en worteltjestaart...?!?!? We rijden naar het Mlilwane Wildlife Sanctuary. In dit park ontbreken de meeste grote roofdieren. Het luipaard komt er wel voor, maar toch is het hier veilig om een stukje te wandelen. We worden door Andrť een eindje het park in gebracht. We zien al gnoes, impala's, zebra's en blesbokken lopen. Bij een brug kunnen we uitstappen. Op een eiland in het water ligt een enorme krokodil. Hier worden door de groep veel foto's van genomen. Een eindje verderop ligt op de oever nog een krokodil, een impalaatje loopt er dicht bij, maar de krokodil verroert zich niet. Aan de overkant staan een aantal nijlpaarden op de kant.

 

 

 

 

  We lopen verder naar een lodge tussen de impala's en blesbokken door. Bij de lodge lopen ook impala's. Bij het water bij de lodge zitten veel vogels en er zwemmen schildpadden. Hier drinken we even een koel drankje en daarna lopen we weer terug naar de ingang van het park. Een kleine gamewalk zonder de spanning van een echte gamewalk, maar wel het je-ťťn-voelen-met-de-natuur.

 

Bij de ingang van het park worden we opgewacht door een aantal Swazimannen. Alle vrouwen krijgen een doek met daarop een afbeelding van Koning Maswati III om hun middel geknoopt. We gaan naar Umphakatsi, een Swazi dorp. En dan moeten we gepast gekleed gaan. Swazivrouwen dragen geen broeken en in het dorp worden rokken niet gewenst. De mannen moeten binnen het dorp hun pet afzetten. Bij de kraal moeten we even wachten. We zien een aantal kinderen, die nog snel even een doek omgeknoopt krijgen, snel naar het dorp rennen. Als we de kraal in komen worden we opgewacht door een aantal vrouwen en kinderen die ons de hand schudden. Daarna mogen we op kuipstoeltjes gaan zitten die voor ons zijn neergezet. De mannen rechts, de vrouwen links, dit is een van de vele gebruiken hier. Eerst leren we een paar Swaziwoorden, die de gids en de dochter van de chief voor zeggen en wij na moeten zeggen. Dan leren de vrouwen een kort liedje van de dochter van de Chief en daarna moeten we dansen met de vrouwen en de meisjes. De mannen leggen dit alles op de gevoelige plaat vast, maar moeten er daarna ook aan geloven. Ook zij moeten zingen en dansen, terwijl wij vrouwen daar van mogen genieten.

 

 

We leren het een en ander over het leven in het Swazidorp. We leren iets over het koken, over het malen van granen en over het vlechten van grassen. Deze vlechten worden gebruikt om en beehives, de traditionele Swazihutten van te maken. De vrouwen mogen ook een vlecht maken en aan een beehive vastknopen. De meisjes uit het dorp helpen ons erbij en bekijken kritisch of wij het wel goed doen. Dan zingen we en dansen we nogmaals met zijn allen en dan voeren de kinderen nog een klein toneelstukje op. Een kindje ligt te slapen onder een dierenhuid, de andere kinderen staan er om heen en zingen Slaap Kindje Slaap. Ze zingen dit verbazingwekkend goed. Dan mogen twee groepsgenoten tijdens de volgende twee liederen voor slaapkoppen spelen en daarna loopt ons bezoek bijna ten einde. Natuurlijk liggen er kleden klaar met souvenirs die we kunnen kopen. Als we de kraal uit lopen staan de kinderen daar allemaal te wachten. Er staat een rieten schaal op de grond waar wij eventuele cadeaus en financiŽle giften in kunnen doen. Een ieder die er wat in doet wordt getrakteerd op een groot gejoel en applaus.

We komen al vroeg in de middag terug bij het hotel en hebben na de lunch, met echte traditionele Afrikaanse hapjes, de gelegenheid om een stukje te wandelen in de omgeving, of om te relaxen bij het hotel. Het zwembad lokt niet, daar is het te fris voor. Ik vind het jammer dat er niet nog een leuke excursie op het programma staat, maar dit is wel een van de weinige hotels waar free wifi op de kamers is. Ik kom de rest van de dag wel door. Met het checken van het nieuws en het kijken naar de Tour de France op Sky Sport vul ik mijn middag en avond. Wat is dit toch een verschil met het reizen zo'n 20 jaar geleden. Toen stuurde ik een fax naar huis, dat was goedkoper dan bellen en verder was er geen contact. Daarna kocht je een uur internet via meestal een slechte verbinding met een modem en dan was je blij als je het na een uur gelukt was om 1 ŗ 2 mailtjes te versturen. Via (free) wifi, apps op mijn tablet en social media blijf ik nu bijna elke dag op de hoogte van wat er in de rest van de wereld speelt en laat ik mijn dierbaren meegenieten van mijn avonturen. Tijdens het diner kunnen we kiezen uit meerdere gerechten. Het eten is hier heerlijk en de serveersters zijn bijzonder leuk gekleed in kleurrijke jurken en erg vriendelijk.

     

De volgende ochtend vertrekken we weer vroeg om 7:45 u. Na slechts een klein stukje rijden stoppen we bij de bekende kaarsenfabriek van Swaziland, Swazi Candles. De ene helft van de groep kan de fabriek binnen, de andere helft kan eerst even bij de verschillende souvenirstalletjes en kunstnijverheidswinkeltje kijken. Je verwacht een fabriek, maar het is slechts een werkplaats waar twee jongens van kaarsvet binnen een kwartier de mooiste dieren boetseren. Alle dierenkaarsen die er staan zijn binnen 15 minuten gevormd. Na 15 minuten wordt het kaarsvet te hard. Een van de jongens maakt een nijlpaard van gewoon wit kaarsvet. De andere jongen maakt een dolfijn en een olifant en daagt ons uit, wij moeten zeggen welk dier hij blind moet gaan maken. Het lukt hem natuurlijk om dat te doen. Na een dag harden kan de lont er pas in. Ook maakt de jongen nog een figuur met bontgekleurd kaarsvet om het witte kaarsvet heen. Op een poster aan de muur kunnen we zien hoe deze gekleurde stukjes kaarsvet worden gemaakt. Het maken van deze gekleurde stukjes neemt de meeste tijd in beslag. Met het maken van die stukjes zijn ze anderhalve dag bezig. De rest van de groep gaat daarna de fabriek binnen. Ik koop leuke souvenirs en als de rest van de groep weer buiten komt vertrekken we weer met de bus. Op naar de grens om weer terug te keren naar Zuid-Afrika.

Hluhluwe-Imfolozi Game Reserve

Een paar kilometer na de grens zullen we op een bijzondere plek gaan lunchen vertelt Tjitte, de reisleider. Dan rijden we met de bus ineens het Pongola Game Reserve in. Eten in een wildpark? Wat leuk! Maar het wordt nog leuker. Er staan 4wd's voor ons klaar om ons naar een boot te brengen. De afstand naar de boot hadden we ook kunnen lopen, maar het pad loopt door een stroompje water. Hier rijdt de 4wd ons doorheen. We maken ene mooie tocht met de boot en ondertussen eten we een heerlijke lasagne met impala vlees en een heerlijk toetje. Veel tijd om uitgebreid te eten geef ik mezelf niet, want er valt zoveel te zien. Op de oevers van de rivier zien we mooie vogels, waterbokken, wrattenzwijntjes, zebra's, impala's, nyala's en andere dieren. In het water ligt een grote groep nijlpaarden en we zien tot twee keer toe een krokodil zwemmen. Wat een heerlijke lunchstop. Een mooie bonus.  

Hierna moeten we nog wel een tijdje rijden om bij de Emdodeni Lodge te komen. We zijn inmiddels in de provincie Kwazulu Natal. We zijn de laatste dagen op onze ritten veel plantages en velden met gewassen voorbij gereden. Bananen, ananas, papaya, sinaasappelen. We rijden nu langs grote velden met suikerriet. Voordat suikerriet geoogst wordt, wordt het eerst in brand gestoken. Suikerriet groeit en bloeit het hele jaar door, dit is dus een continue proces. In de droge wintermaanden is het afbranden van suikerrietvelden best gevaarlijk, het vuur kan zo overslaan naar andere velden en gebieden. Tijdens de hele reis zien we stukken land die verbrand zijn, of zelfs stukken land die op dat moment in brand staan. Ook in de wildparken. Men noemt dit gecontroleerde branden. Men brandt de velden af zodat er weer nieuwe grassen groeien voor het vee of het wild. Deze gecontroleerde branden veranderen echter geregeld van gecontroleerde branden in ongecontroleerde branden vertelt een ranger bij de Emdodeni Lodge. Deze ranger is de dierenverzorger van de roofkatten opvang die naast de lodge ligt. We hebben helaas geen tijd meer die dag om de roofdieren in de opvang te gaan bekijken, want we zijn pas gearriveerd toen het al donker was. Op Emdodeni logeren we in kleine huisjes. Bij de lodge zitten we met z'n allen bij het kampvuur voordat we kunnen dineren. Ook hier is weer een heerlijk buffet voor ons klaargemaakt. Een grote verrassing is het wanneer we ineens gezang vanuit de keuken horen. Het bedienend personeel gaat voor ons optreden. Ze zingen een aantal Afrikaanse liederen voor ons en dansen erbij. Hun samenzang klinkt prachtig. Een van de dames kan fantastisch goed zingen en 'takes the lead'. De jeugd uit onze groep trakteert hen daarna op het kabouter Plop lied. Nu is het hun beurt om dit op te nemen op hun mobieltjes. Als ik op bed ga ligt er ineens een papiertje met een bonbon erop op mijn bed. Dit lag er eerder nog niet. Het blijkt een bedtime story te zijn. Het is een dierensprookje over de leeuw en de jakhals. Wat een ontzettend leuke verrassing.

De volgende ochtend kunnen we uitslapen, maar ik kies er voor om mee te gaan op een excursie naar Zulu Croc Reptile Park. We konden ook nog kiezen voor een rondleiding op de roofkatten opvang, ik kies voor de reptielen. Achteraf kies ik verkeerd, want later hoor ik van de anderen dat zij bij de roofkatten in de kooien mochten en dat zij de cheetahs zelfs hebben mogen aaien. Ik ben stik jaloers, want wat had ik dat een bijzondere ervaring gevonden... Ik ben eerder in Afrika bij roofkatten opvanghuizen geweest en nooit eerder was dit mogelijk. Het bezoek aan Zulu Croc was ook best interessant en wij mochten ook een python om onze nek hangen, maar die ervaring kende ik al en het aaien van cheetahs zou iets unieks zijn geweest. Het is niet anders. Ik koos voor Zulu Croc.

 

Bij Zulu Croc krijgen we een rondleiding van een Afrikaans sprekende man. Afrikaans is wanneer er rustig gesproken wordt voor Nederlanders heel goed te verstaan. We zien leguanen, we zien een miniatuur Zulu dorp. Het vee staat middenin de kraal in een extra kleinere kraal. Daar omheen staan de ronde hutten van de Zulu's. Per familie wonen ze bij elkaar in de kraal. De sangoma (spirituele genezer) heeft een halfronde open hut. Dan lopen we naar de slangen, het zijn niet allemaal inheemse slangen. We zien een aantal cobra's en pythons achter glas in grote hokken. De groene mamba zien we ook, maar de zeer gevaarlijke zwarte mamba zien we niet, die ligt in een hokje in winterslaap. We zien een boomslang en een pofadder. De hokken liggen om een grote ommuurde grindvlakte. De man haalt met een grote haak een pofadder uit een luikje en legt die op het grind neer.

Het is een kleine korte slang. De pofadder zorgt voor veel slachtoffers. Daar waar andere slangen bij aankomend gevaar weg zullen kruipen blijft de pofadder liggen en vertrouwt op zijn schutkleur. Vaak wordt de pofadder over het hoofd gezien en wanneer mensen te dicht bij de pofadder komen of zelfs op hem trappen bijt hij. Hierna stopt hij de pofadder weer weg en haalt een python uit een ander luikje. De python mogen we aanraken en om onze nek houden als we dat durven. Een python kan wel bijten, maar belaagt zijn prooi niet door te bijten, maar door te verwurgen. Het is een echte wurgslang. De python komt ook even om mijn nek te liggen, voor de foto. Vaak denken mensen dat slangen glibberig aanvoelen, dit is niet zo. Ze zijn droog, koudbloedig en ze zijn hard, het zijn als het ware grote spierbundels. Wanneer je een python om je nek hebt voel je deze spieren werken. Het zijn hele krachtige dieren.

Hierna lopen we naar de hokken met krokodillen, we zien krokodillen van een paar maanden tot 43 jaar oud. Ben Ladin is de oudste krokodil in het park en echt ontzettend groot. Ze hebben naast de in Afrika meest voorkomende nijlkrokodillen ook de Amerikaanse alligator en de smalbek krokodil. De grote Nijlkrokodillen reageren op de stem van de gids. Hij roept hen en ze lopen dan naar hem toe. Hij houdt zijn petje boven hun hoofd en probeert ze zo omhoog te laten komen. Dan trekt hij snel zijn petje terug en happen ze mis. Eigenlijk is dit wel heel zielig, want ze hopen natuurlijk eten te krijgen. De krokodillen die hier gehouden worden, worden niet gefokt om er leer van te maken, maar voor educatie. Er komen hier ook veel schoolkinderen naartoe, die uitleg krijgen over de reptielen.  

Na dit bezoek rijden we naar het dorpje Hluhluwe waar we even de tijd krijgen om iets voor de lunch te kopen en eventueel te pinnen. Ik zie somosa's liggen, gevulde deeg driehoekjes, die zowel in AziŽ als Afrika te koop zijn en overheerlijk smaken.

Het is nog maar 11:00 u. als we vertrekken naar de Nompondo Primary School. Een gids stapt bij ons in de bus en brengt ons er naartoe. Het is voor de kinderen de eerste dag na een drieweekse vakantie en als wij aan komen is het net pauze. Een aantal kinderen komt ons al bij het hek begroeten. Het valt mij meteen op dat alle kinderen op lolly's of andere brokken snoep lopen te sabbelen. Ik vraag me af of dit een bijzondere traditie is op de eerste dag na de vakantie, of dat dit de gewoonte is. We mogen even een kijkje nemen in het lokaal van de sixth grade. De kinderen komen net weer binnen als wij daar staan. De gids legt het een en ander uit over het schoolsysteem. Tot de 4th grade krijgen de kinderen les in hun eigen taal als dat mogelijk is, maar daarna worden alle lessen in het Engels gegeven. De leerkracht gebruikt de tijd die de gids aan het woord is om alvast een aantal werkboeken van de 7th grade te corrigeren. Op de tafels liggen de rekenboeken van de sixth grade. Het niveau van de opgaven komt redelijk overeen met het Nederlandse rekenniveau. Ik vraag de leerkracht of het gebruikelijk is dat de kinderen in de pauze snoep eten. Hij vertelt dat dit inderdaad de normale pauze hap is. Bij ons in Nederland prefereren we een gezonde pauze hap, maar deze kinderen is het gegund. De meeste kinderen lopen dagelijks een aantal kilometers van en naar school, deze kinderen zitten niet de hele dag achter een playstation of voor de tv, deze kinderen worden niet te dik. In de klas zitten zo te zien al een aantal kinderen die aan het puberen zijn. Wanneer de gids vraagt of de kinderen even voor ons kunnen zingen beginnen een aantal kinderen spontaan te zingen en te dansen, maar er zijn ook kinderen die dat helemaal niet leuk vinden en zich erg opgelaten voelen. Zij smoezen wat met elkaar en kijken schichtig of chagrijnig naar ons.

 

 

 Wanneer de jeugd uit onze groep het kabouter Plop lied weer laat horen zijn ze iets meer geÔnteresseerd, maar meedansen, daar voelen ze niks voor, terwijl anderen heel enthousiast het kabouter Plop dansje meedoen. Het gedrag van deze kinderen verschilt niet zoveel met dat van andere kinderen. Kinderen zijn kinderen, waar ook ter wereld. Op het kantoor kunnen wij onze spulletjes die we voor de school hebben meegenomen achter laten. Ik vraag de gids wanneer we naar de bus lopen hoe vaak er toeristen op deze school komen. In de winter 1 of 2 groepen per week. In de zomer soms tot 4 groepen. De groepen komen elke keer in een andere klas kijken, dus voor een klas betekent dit dat er 1 keer in de maand of 1 keer in de twee weken een groep nieuwsgierige toeristen in de klas langskomen. Redelijk vaak, maar niet zo vaak dat het de lessen dusdanig verstoort dat de kinderen achterop zullen raken. Als leerkracht lijkt me het best vervelend elke keer zo'n groep toeristen over de vloer te krijgen, maar met de giften van de toeristen kunnen kinderen geholpen worden en materialen voor de school worden aangeschaft en dat lijkt me wel een goede ruil. Ik zou liever een deel van een les, een gewone schooldag, hebben gezien dan een zangoptreden, maar zulke optredens doen het altijd goed bij toeristen en dat is waarom ze dat doen.

We rijden weer een klein stukje met een bus en stappen dan bij een heuvel weer uit. Over de heuvel loopt een smal pad, dit pad loopt naar een Zulu dorp. Geen dorp binnen een kraal, maar wel een echt Zulu dorp. In dit dorp worden we ontvangen door nog een vrouwelijke gids. We lopen en stukje door het dorp en worden dan uitgenodigd in een hut, De mannen staan rechts, de vrouwen links. De ene ruimte is een keuken. Er staat weinig in de keuken. Koken en al het andere huishoudelijke werk, alsmede het grootbrengen van de kinderen wordt door vouwen gedaan. De mannen hebben slechts 1 taak, zorgen dat het gezin eten heeft, door te werken en dan eten te kopen, of door te gaan jagen. Ook drinken de mannen het bier wat de vrouwen brouwen. Dit bier is in melkpakken te koop in de supermarkten. Reisleider Tjitte liet ons dit eerder al proeven. Het smaakt een beetje naar yoghurt.

     

Hierna mogen we ook nog een andere hut binnen, de hut waar 'mama' woont. Hiervoor moet 'mama' ons eerst uitnodigen en dat doet ze gelukkig ook. De vrouwelijke gids vertelt hoe het leven van een Zulu vrouw is en over de hut. 'Mama' is in de 60, ze heeft acht kinderen en vijf kleinkinderen. Het leven is soms zwaar wanneer je arm bent, maar deze Zulu familie laat zich daardoor niet beÔnvloeden. Ze proberen vooral heel positief te blijven. Wanneer een familie het even wat beter heeft worden armere families weer geholpen. De Zulu tradities zijn voor hen heel belangrijk. Ook mensen die naar de stad trekken om een goede opleiding te gaan volgen blijven terug komen naar hun familie, blijven hun familie steunen en doen mee aan traditionele gebeurtenissen. Ook hier laten een aantal mensen wat spulletjes achter voor de familie als we weer vertrekken. Deze mensen zijn in een goed ontwikkeld land echt nog heel erg arm. En zo zijn er in Zuid-Afrika helaas nog velen. In de bus bedanken we onze gidsen en daarna rijden we naar de ingang van het Hluhluwe-Imfolozi Park, waar we eerst onze lunch even kunnen nuttigen.

   

   

Hier staan weer terreinwagens klaar waarmee we door het Hluhluwe-Imfolozi Park op gamedrive zullen gaan. Het eerste deel van de gamedrive is niet heel spectaculair. De natuur van dit park vind ik wel veel mooier dan van het Kruger Park. Het is hier heuvelachtig en je hebt soms prachtige vergezichten. Ondanks dat zien we niet veel dieren, wat wrattenzwijntjes en nyala's. En dan opeens toch nog twee neushoorns die wat verder van de weg af staan dan die in Kruger. En als we dan nog een stukje door rijden zien we nog drie neushoorns heel dicht bij de weg. Wat een mooie dieren zijn het toch. De gamedrive wordt ineens weer boeiend. We zien giraffen en dan ineens rijden we in de richting van een enorme kudde buffels die de weg oversteekt. Het zijn er meer dan 100, misschien wel honderden, want we zien door het hoge gras niet alle dieren lopen. De buffel hoort bij de big five en vooral solitaire mannetjes zijn erg gevaarlijk. Buffels vallen heel snel aan. Toch rijdt de gids dwars door de kudde heen om aan de andere kant van de kudde te komen. Dit is volgens hem niet gevaarlijk en we rijden er inderdaad in alle rust doorheen. De dieren kijken nauwelijks op of om. Vanaf de andere kant zien we nog beter hoe groot de kudde is. Wat een prachtig gezicht, zover als je kijkt lopen er aan beide kanten van de weg buffels. We zijn alweer op de terugweg, de gamedrive had een echte slow-start, maar uiteindelijk was het toch allemaal weer zeer de moeite waard. Die avond genieten we in Emdodeni weer van het heerlijke buffet en het optreden van het personeel.

iSimangaliso Wetland Park  (St. Lucia)

De volgende ochtend vertrekken we opnieuw vroeg. Om 7:15 u. Het is namelijk mogelijk om bij St. Lucia, onze volgende overnachtingplaats, een walvistocht op zee te maken. Voor die middag staat er een boottocht op het programma, maar als we vroeg vertrekken kunnen er nog twee groepen op walvissafari. De ene groep om 9:00 u. en de andere om 11:00 u. Ik wil ook graag mee en wordt ingedeeld op de groep van 9:00 u. Ik heb eerder een walvistocht gemaakt bij IJsland en die was teleurstellend, dus ik verwacht er niet teveel van. Toch wil ik de kans om walvissen van heel dichtbij te zien niet laten lopen. We moeten ons vooraf melden bij een kantoortje en tekenen dat we het kantoor niet aansprakelijk zullen stellen voor eventuele ongelukken. De mevrouw van het kantoor vertelt dat we de walvissen echt van heel dichtbij zullen zien. Als we de walvissen niet te zien krijgen, krijgen we 40% van ons geld terug. De spanning stijgt. Zou ik dan echt walvissen van dichtbij gaan zien? Dit heb ik altijd al graag gewild en ik krijg wat meer hoop. De rest van de groep is al met de bus naar het strand waar ze ons uit zullen gaan zwaaien. Wij worden met een tractor en een kar naar het strand gebracht. Op het strand ligt nog geen boot. de boot moet nog terug komen van zee. Er is al een groep om 7:00 u. vertrokken. We verwachten een grote boot, maar het is slechts een heel klein bootje wat in de verte komt aan varen. Het bootje weet het strand verrassend snel te bereiken en komt met een grote vaart het strand op varen. De mensen die van de boot af komen zijn laaiend enthousiast. Zij hebben de walvissen inderdaad van heel dichtbij gezien en hebben ze zien springen. Mijn hart begint wat sneller te kloppen, de spanning stijgt. En dan.... dan valt de droom in duigen. De kapitein durft het die dag niet meer aan om uit te varen. De stroming bij het strand is niet goed. Hij had de grootste moeite om net het strand veilig te bereiken zonder om te slaan. Als wij zouden vertrekken is er een grote kans dat de punt van de boot in het zand gaat steken, waardoor wij bij een aankomende golf om zullen slaan. De voorgaande dagen was uitvaren ook niet mogelijk geweest, de groep voor ons was de eerste groep sinds dagen die de tocht had gemaakt. Een tocht die wij helaas niet zullen maken. Het is een bittere pil, maar de kapitein heeft ervaring en wij willen ook geen onnodige risico's nemen.

  Dus komen we vroeger in het dorp St. Lucia aan dan gepland. We kunnen hier nog even rondwandelen op zoek naar souvenirs en wat kopen voor de lunch. Nu we geen van allen op walvissafari gingen heeft Tjitte geregeld dat we met z'n allen op de boot van 12:00 u. over de rivier de St. Lucia door het iSimangaliso Wetland Park kunnen varen. Op de boot kunnen we genieten van een drankje terwijl we ondertussen dieren spotten. We zien een visarend in een boom en later nog een visarend paartje. We zien krokodillen en we zien tot drie keer toe een hele kudde nijlpaarden op de oever in het zonnetje liggen.

Nijlpaarden komen overdag niet zo vaak op de oever, vaak is het hen daar overdag veel te warm voor. Zij komen vaak 's nachts aan land om te grazen. Het is nu winter en nu vinden de dieren het klaarblijkelijk wel lekker om in het zonnetje te liggen. Wij kunnen deze reusachtige, maar o zo gevaarlijke dieren, die doorgaans alleen met hun kop boven water te zien zijn eens goed observeren. De derde kudde sprint het water in als ze ons in de verte ziet aankomen. Ook dit is een imposant gezicht.

Om 14:00 u. zijn we terug en geniet ik van een rustige middag in het Elephant Lake Hotel. Al vroeg in de avond gaan we met een groepje sushi eten. De sushi is heerlijk en met goed gevulde maagjes lopen we net op tijd weer richting het hotel, want daar worden we opgewacht door gidsen in terreinwagens die ons op de nightdrive door het iSimangaliso Wetland Park zullen rijden. Dit zijn geen gewone terreinwagens, maar echte trucks. Trucks op hoge wielen met hele dikke banden. We gaan rijden in een Wetland Park, de grond is er dus extra zacht en de grassen extra hoog. Het is zelfs in het donker een mooi gebied. Bij de ingang van het park vertelt de gids iets over de vier biotopen in dit gebied. De lampen van de truck doet hij uit. We zitten in complete duisternis naar zijn verhaal te luisteren met boven ons een prachtig heldere sterrenhemel. Hier in Afrika zie je als het donker is zelfs de Melkweg liggen. Dan rijden we met de wagen het Park in. We rijden over sporen die nauwelijks als weg herkenbaar zijn, terwijl we met twee grote schijnwerpers op zoek zijn naar wild. We zien impala's, rietbokken, waterbokken en witte neushoorns. Tot drie keer toe zien we neushoorns. Op een open vlakte wordt de truck stilgezet en mag iedereen uitstappen voor een bakje koffie, thee of warme choco. In het duister op zo'n 100 meter afstand grazen twee neushoorns, wat er nog meer rondloopt weten we niet.

   

   

Als we weer in de truck zitten rijdt de gids ons tot op een paar meter afstand van drie witte neushoorns. Ik dacht dat ik ze op de vorige drie safari's al goed had gezien, maar dit was zo fantastisch mooi, hoe ze daar rustig in de schijnwerpers stonden te grazen en in de richting van het licht keken. Ze waren behoorlijk op hun gemak en wij hebben er een hele tijd staan kijken. En zelfs toen we na een hele tijd vertrokken vond ik het nog jammer om te gaan. Hier had ik nog wel een  hele tijd naar willen kijken. We rijden weer verder en plots staat de gids stil. Hij heeft iets gezien. Hij stapt de wagen uit en loopt naar een klein boompje en haalt daar tot onze verbazing een heel klein diertje uit. Het is groen, maar in het donker kan ik niet goed zien wat voor dier het is. De gids wil het dier aan mij geven, maar ik aarzel, want insecten vind ik heel eng. Een reisgenoot aarzelt niet en neemt het diertje aan. Het is een hele kleine kameleon. Hoe heeft de gids die zo snel kunnen spotten. Verbazingwekkend. Later vertelt hij dat hij zoekt naar blaadjes die dood lijken. Hij weet natuurlijk ook in wat voor boompjes hij kameleons kan vinden. De kameleon gaat van hand tot hand, maar is een beetje gestrest en wordt dan weer terug gezet. Niet veel later ziet de gids nog een iets grotere kameleon en dit keer houdt ik het diertje ook even vast. Het zet zijn pootjes met een soort tentakels vast aan mijn vinger. een heel apart gevoel. Als we weer rijden ziet de gids in een boom een bushbaby (ook wel nachtaapje genoemd). Wij zien het niet. Even later zie ik wel iets springen in een boom, maar de bushbaby die je maar zelden ziet herken ik er zo snel niet in. We rijden langs een groepje zebra's en blijven even staan. Zo in de schijnwerper tegen de donkere achtergrond zijn de zwart-witte strepen nog mooier dan overdag. Tijdens het allerlaatste stukje van de nightdrive zien we nog een stekelvarken (porcupine, niet te verwarren met een egel) de weg oversteken en verdwijnen in het hoge gras. Een stekelvarken is een echt nachtdier en het is dus zeldzaam als je die op een safari ziet. Compleet tevreden stap ik bij het hotel weer uit de truck. Wat was het toch weer een mooie dag geweest, ondanks dat de walvissafari niet doorging.

Drakensbergen

  Het is vandaag een lange reisdag naar onze lodge in de Drakensbergen. We vertrekken om half acht. We rijden en rijden en stoppen onderweg twee keer voor een toiletbezoek en een kleine versnapering. We rijden langs de grote stad Durban en bezoeken dan rond half twaalf het PheZulu Cultural Village. Bij de Gasa stam zien we een optreden. Er is nog een bus met Fox reizigers en er zijn ook nog een aantal andere mensen. We kunnen plaatsnemen op betonnen tribunes. Op de tribunes liggen gevlochten matten klaar om op te gaan zitten. De stamleden gaan in traditionele kledij voor ons dansen. De dames dragen er wel zwarte hemdjes onder. Er wordt op drums gespeeld, gezongen, gedanst een liefdesverhaal vormt de rode draad van dit verhaal. Een deel van de tekst wordt gesproken in de eigen taal en een deel in het Engels waardoor het allemaal heel begrijpelijk is. Hierna zijn we welkom in een aantal beehives voor een uitleg over het Zulu leven.

 

       

Daarna stappen we weer in de bus voor de rest van de reis. We stoppen onderweg nog een keer en rijden dan door naar het Alpine Heath Resort in de Drakensbergen. Vlak voordat we het resort bereiken zien we de zon achter de bergen zakken. Een mooie gele zonsondergang. Het is een erg groot resort met allemaal vakantiewoningen. Twee tweetallen worden bij elkaar ingedeeld in zespersoons huisjes. Elk tweetal heeft een eigen badkamer met toilet en er is een gezamenlijke keuken en woonkamer. Ik word ingedeeld bij een reisgenootje dat met vier familieleden op vakantie is. Zij kan dus ook nog bij haar familie overnachten en wil dat graag, dus heb ik voor twee nachten een compleet zespersoons huis tot mijn beschikking. Wat een zaligheid. Op het moment dat ik de reis geboekt heb was een 4wd dagtocht naar de Sani Pass op de grens met Lesotho een optionele excursie mogelijkheid. Deze optionele excursie is helaas uit het programma gehaald. De reisleider weet niet waarom. Ik vind dit erg jammer want de excursies die nu worden aangeboden vind ik niet opwegen tegen deze dagtocht, die ik anders zeer zeker had willen maken. Ik twijfel of ik toch mee zal gaan op een excursie om te voorkomen dat ik me de dag erna zal vervelen, maar wanneer ik het resort heb gezien weet ik dat ik me daar wel een dag zal vermaken. Die avond kunnen we kiezen waar we willen dineren, we kunnen in het restaurant in de lodge voor een dinerbuffet kiezen of bij de pizzeria tegenover de lodge een pizza eten. In de pizzeria staan geen tafels, buiten op het terras wel. Het is koud buiten en dus willen we binnen eten, dat kan op banken voor een tv, waar al andere reizigers zitten, of aan hoge statafels met barkrukken. Wij zijn met ongeveer acht personen en er zijn net genoeg krukken. We hadden de pizza's beter mee kunnen nemen naar een van de huisjes, maar daar denken we zo snel niet aan.

De volgende dag slaap ik uit en geniet van het huisje waar ik in verblijf. Tegen lunchtijd ga ik naar de lodge waar ik een heerlijke lunch neem, bij klets met groepsgenoten die aan verschillende excursies hebben deelgenomen (paardrijden, een wandeling naar eeuwenoude San (Bushmen) rotstekeningen) en het nieuws volg over de dag van nationale rouw in Nederland voor de slachtoffers van vlucht MH17. De beelden van de eerste stoet rouwwagens van vliegveld Eindhoven naar Hilversum zijn indrukwekkend. Het is raar om zo ver weg te zijn en er zo weinig van mee te krijgen, terwijl dit in Nederland zo heftig beleefd wordt. De rest van de middag ga ik lekker in de zon zitten bij mijn huisje. Ik bekijk op mijn tablet alle gemaakte foto's en herbeleef de reis op die manier. Als mijn groepsgenoten die mijn buren zijn later op de middag thuiskomen na een dag vol excursie zet ik thee en koffie en komen ze even later bij mij 'op visite'. Na een paar bakjes lopen we naar de lodge en dit keer proberen we het dinerbuffet. Het is helaas het slechtste buffet wat we gehad hebben op deze reis. Na het eten zitten we nog even rond het vuur in de hal van de lodge en daarna is het alweer bedtijd.

Soweto

We vertrekken de volgende dag alweer om 8:00 u. terwijl we die dag niet eens zo ver hoeven te rijden naar Johannesburg. Er wordt echter gewerkt aan de weg op de route die wij moeten rijden en we zullen op dit traject zeker in de file staan. Reisleider Tjitte wil voorkomen dat we tijdens de spits in de file komen te staan, want dan duurt de reis vele malen langer. Rond het middaguur rijden we Johannesburg binnen en dan staan we inderdaad nog een tijdje in de file. Het valt mij op dat in de auto's die we voorbijrijden geen enkele keer een gemengde groep zit wat huidskleur betreft. Veel mensen zitten alleen in een auto, maar wanneer er meerdere mensen in zitten zijn het of kleurlingen, of blanken, maar niet beide. Ook op straat en in de winkels valt het op. Waar groepen mensen met elkaar staan te praten of samen lopen zijn dit nooit gemengde groepjes. We komen vroeg in de middag in het Indaba Hotel aan en nemen dan de tijd om in te checken voor de vlucht van de volgende dag. Het laatste diner zullen we genieten in de Chief's Boma. In dit restaurant staat een zeer uitgebreid buffet klaar. Het vlees wordt ter plekke voor je gebakken op de grill. Je kunt hier ook wild eten, bijvoorbeeld gemsbok of kudu. Er is een groot assortiment toetjes en de entourage is er geweldig. Er wordt live djembťmuziek gespeeld en de zaal waar we eten ziet er sfeervol uit.

De volgende dag is het onze laatste dag in Zuid-Afrika. Die avond zullen we weer met het vliegtuig vertrekken naar Frankfurt en de volgende dag zullen we vroeg in de ochtend op Schiphol aan komen. Maar al is het de laatste dag, de reis is nog niet gedaan. We vertrekken om 8:45 u. en voor mijn gevoel betekent dat uitslapen. En dan rijden we naar de ingang van de wijk Soweto (South Western Township). Na 1886, toen er goud werd gevonden in het gebied rond Johannesburg ontstond deze stad. De zwarte bevolking kwam naar de stad toe om als mijnwerker te gaan werken. deze mijnwerkers werden toen aan de rand van de stad gehuisvest. Na het invoeren van de Apartheid door de Afrikaner Nasionale Partij in 1948 werd de zwarte bevolking meer en meer gedwongen om te verhuizen naar de buitenwijken van de stad en nam de groei van de townships toe. De townships werden later ingedeeld naar etnische afkomst. de naam Soweto werd in 1963 aangenomen.

In Soweto wonen nu meer dan een miljoen mensen. De townships zijn sinds 2011 opgedeeld in 94 sub places. In Soweto vind je de echte armoedige sloppenwijken, maar ook middenklasse woningen en zelfs luxe villa's maar meer dan 98%  van de bevolking ervan is nog steeds zwart. Johannesburg heeft lange tijd in de wereld bekend gestaan als een zeer gevaarlijke stad. Ook de verhalen over Soweto waren niet lovend. Wij krijgen een gids in de bus die ons door Soweto zal leiden, deze meneer vertelt ons heel veel. En we stappen ook enkele keren uit om bijzondere plekken te zien. Dit zijn natuurlijk de meest toeristische plekken in Soweto, maar ik voel me daar absoluut niet onveilig. Net als in elke andere grote stad ter wereld zijn er hier plekken waar je beter niet kunt komen als je er net bekend bent, maar op de plekken waar wij komen is de sfeer er niet anders dan in andere steden.

 

 

 

  Onze eerste stop is bij de pilaren van het Freedom Charter bij het Walter Sisulu Square. Walter Sisuslu was een groot antiapartheidsactivist en bekend lid van het African National Congres, het ANC. De Freedom Charter is een vrijheidsmanifest dat op 26 juni 1955 op het congres van de mens in Kliptown, Soweto is aangenomen. Het zijn vrijheidseisen van de mensen van het land. Op de pilaren staan de tien belangrijkste eisen van het volk. Veel van de teksten van het manifest zijn nu opgenomen  in de nieuwe grondwet van Zuid-Afrika.
We rijden door naar de Regina Mundi Catholic Church. In deze kerk werden in het geheim bijeenkomsten van het ANC gehouden tijdens de Apartheid. We zijn er op zaterdag en zaterdag is de dag waarop mensen hier begraven worden, zodat ook familie die verder weg woont erbij kan zijn. Op dat moment is er een begrafenis en wij mogen helaas de kerk niet in. Erg jammer, want dit is wel een bijzondere plek.  

Hier in Soweto zijn echter nog veel meer bijzondere plekken en de volgende plek die we bezoeken is het Hector Pieterson Memorial en Museum. De naam zegt mij niets, maar zijn verhaal zegt me meer. Hector Pieterson is een jongen die als een van de eersten tijdens de studentendemonstraties van 16 juni 1976 op 13 jarige leeftijd door de Zuid-Afrikaanse politie werd neergeschoten, waarna er enorme rellen ontstonden waarbij nog meer doden vielen. De studenten van de Phefeni Senior Secundary School protesteerden tegen het feit dat de regering had besloten dat alle lessen en ook examens in het vervolg voor 50% in het Engels zouden worden gegeven en voor 50% in het Afrikaans. De laatste taal was een taal van een kleine blanke minderheid in het land en een taal die de zwarte studenten niet kenden. Hiervoor werden de lessen in het Engels gegeven en daar was men heel content mee, ondanks het feit dat ook Engels voor de zwarte bevolking niet de moedertaal was. Het waren slechts ongeveer 30 studenten die vreedzaam wilden protesteren, maar toen de politie arriveerde ontstonden er rellen en werd er met traangas gespoten. De politie voelde zich bedreigd en kon niet op tegen een meerderheid en plots werd er door de politie geschoten.

 

 

Hector was niet de eerste jongen die werd neergeschoten, maar wel degene van wie er een foto werd genomen door de fotograaf Sam Nzima. Op de foto staat Hector in de armen van een 18-jarige medestudent Mbuyisa Makhubo, die hem nadat hij was neergeschoten heeft opgetild om hem uit de gevarenzone te redden. De zus van Hector, Antoinette Sithole, rent er in paniek naast. De foto die de hele wereld over is gegaan heeft in Zuid-Afrika nooit het nieuws gehaald. In Zuid-Afrika deden ze nauwelijks verslag van de gruwelijkheden van wat er zich hier had afgespeeld. Buiten het museum staat deze foto en is er een monument opgericht. Bij dit monument gaan wij als groep met Antoinette Sithole, die voor het museum werkt, op de foto. Daarna gaan we het museum in. Hier mag je niet fotograferen. Je ziet hier foto's en video's van de gebeurtenissen op 16 juni 1976. Een vreedzame demonstratie is enorm uit de hand gelopen en het is afschuwelijk wat hier is gebeurd. De beelden grijpen mij enorm aan.

We lopen door de straat waar de foto is genomen naar de kruising met de Vilakazi Street, de plek waar Hector werd neergeschoten. We lopen langs de Phefeni Senior Secundary School, waar nog steeds les wordt gegeven. En staan dan voor het huis waar Nelson Mandela met zijn gezin woonde op het moment dat hij werd opgepakt en naar Robbeneiland werd gebracht. In de Vilakazi straat staan de woningen van twee Nobelprijs winnaars. Het huis van aartsbisschop Desmond Tutu staat iets verderop in de straat. Aan het hek van het Nelson Mandela House zijn honderden lintjes bevestigd in allerlei kleuren. Wij gaan de tuin binnen en krijgen een korte uitleg over wat we in de tuin zien en in het huis zullen zien.

  Het huis is gebouwd in 1945 en Nelson Mandela kocht het huis in 1946 en ging er met zijn eerste vrouw Evelyn en hun zoon wonen. In 1957 scheidde hij van haar en in 1958 trok Winnie, zijn tweede vrouw bij hem in. Het huis is klein en bestaat uit slechts drie vertrekken. Een keuken, een slaapkamer en een kamer die als woonkamer, kinderkamer en slaapkamer dienst deed. Niet alles in deze kamers is authentiek de familie, maar er zijn nog wel veel items die echt van Mandela of zijn familie zijn geweest, zo zie je beeldjes, munten, briefjes, een paar schoenen en nog veel meer items, die in grote vitrines worden tentoongesteld.

Het is een bijzondere plek. Eerder zijn we al langs de villa gereden waar de ex-vrouw van Nelson Mandela, Winnie, nu woont, dat huis is vele malen groter dan dit huis en staat in Beverly Hills Soweto. Hier trok Nelson Mandela in toen hij vrij kwam in 1992, voordat hij na zijn scheiding van Winnie naar Houghton verhuisde.

We lopen over Vilakazi Street naar het huis van aartsbisschop Tutu. Het huis wordt ook als hij er niet is altijd bewoont. Er zijn altijd wel een aantal familieleden die er tijdelijk wonen. De aartsbisschop komt er zelf ook nog regelmatig. Dit huis is een wat groter huis dan het oude huis van Nelson Mandela. We rijden hierna weer terug en nemen afscheid van de gids. Ook hem geven we weer spullen mee voor de meest arme mensen in zijn omgeving. Hij weet het best aan wie hij die spullen kan geven, evt. via de kerk. We willen de spullen niet zomaar gaan ronddelen, dat bemoedigt een bedelcultuur en je hebt dan ook nooit genoeg voor alle mensen die je wat zou willen geven.  

Evenals op de route naar Soweto rijden we ook op de route terug weer langs de twee grote beschilderde koeltorens van een oude elektriciteitscentrale, de Orlando Towers. Vanaf deze torens kan een bungeejump gemaakt worden die ook te zien was in het populaire televisie programma Wie is de Mol? De torens vormen een boegbeeld voor Soweto. Na dit indrukwekkende bezoek eindigen we de middag met een lunch en wat tijd om te winkelen in een groot winkelcentrum in Sandton een zakenwijk in Johannesburg. We kijken ook nog even op het Nelson Mandela Square waar nog een groot standbeeld staat van Nelson Mandela. Het is minder groot als het standbeeld wat we aan het begin van de reis hebben gezien. De cirkel is rond onze reis loopt ten einde. We stappen nog eenmaal in de bus en laten ons door Andrť naar het vliegveld rijden. Hier nemen wij afscheid van Andrť en Tjitte. En dan stappen we het vliegtuig in op weg naar huis na een mooie reis.

 

[Start] [AustraliŽ] [Amerika Zuidwest] [Kenya] [Costa Rica/Panama] [Zuidelijk Afrika] [Maleis Borneo] [IJsland] [Oostelijk Afrika] [Rondje ScandinaviŽ (Noordkaap)] [Zambia/Zimbabwe] [Oeganda] [JordaniŽ] [Schotland] [Amerika Noordoost en West] [ Warschau, Baltische hoofdsteden en St. Petersburg] [Bolivia en Peru] [Deep South USA en Florida] [Zuid-Afrika] [Ierland en Noord-Ierland] [Reis langs 7 vernietigingskampen uit WOII in Polen] [Klassiek Griekenland] [Citytrips en korte reizen] [Reactie] [Leestips] [Gedichten]